ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఏలూరు జిల్లాలో శేషాద్రి కొండపై వెలసిన ప్రసిద్ధ వైష్ణవ క్షేత్రం ద్వారకా తిరుమల. దీనిని భక్తులు ప్రేమగా చిన్న తిరుపతి అని పిలుస్తారు.

స్థల పురాణం (చరిత్ర)

* ద్వారక ముని తపస్సు: 'ద్వారకుడు' అనే మహర్షి ఈ ప్రాంతంలో తీవ్రమైన తపస్సు చేసి శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామివారి పాదసేవను కోరాడు. స్వామివారు ఆయనకు ఉత్తరాభిముఖంగా తపస్సు చేస్తున్న ద్వారకునికి దక్షిణాభిముఖంగా స్వయంభువుగా (టెలివూరిక్ రూపంలో) ప్రత్యక్షమయ్యారు

* చీమల పుట్ట నుండి వెలికితీత: ద్వారక ముని చీమల పుట్ట నుండి స్వామివారి దివ్యరూపాన్ని వెలికితీశాడు. అందువల్ల ఈ క్షేత్రానికి ద్వారకా తిరుమల అనే పేరు వచ్చింది.

* సగం విగ్రహ దర్శనం: మూలవిరాట్టు (స్వయంభువు) లో పైభాగం మాత్రమే భక్తులకు కనిపిస్తుంది. పాదాల భాగం పుట్టలో ఉంటుంది

* రామానుజాచార్యుల ప్రతిష్ఠ: భక్తులందరూ స్వామివారి సంపూర్ణ రూపాన్ని దర్శించుకుని పాదపూజ చేసుకునే భాగం కలగాలని, విశిష్టాద్వైత బోధకులైన శ్రీ రామానుజాచార్యులు స్వయంవ్యక్త ధ్రువమూర్తికి వెనుక వైపు వైఖానస Agama ప్రకారం మరొక నిలువెత్తు విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు.

ఆలయ ప్రత్యేకతలు

* ఒకే విమాన శిఖరం కింద రెండు విగ్రహాలు: ఇక్కడ స్వయంభువుగా వెలసిన అర్ధభాగపు విగ్రహం మరియు వెనుక వైపు నిలువెత్తు సంపూర్ణ విగ్రహం ఒకే ప్రధాన విమాన శిఖరం కింద కొలువుదీరి ఉన్నాయి.

* ఫల విశేషాలు: స్వయంభువు రూపంలో ఉన్న సగం విగ్రహాన్ని కొలిస్తే మోక్షం సిద్ధిస్తుందని, వెనుక వైపు ప్రతిష్ఠించిన సంపూర్ణ విగ్రహాన్ని కొలిస్తే ధర్మార్థకామ పురుషార్థాలు సమకూరుతాయని భక్తుల నమ్మకం.

* మ్రొక్కుల క్షేత్రం: తిరుమల (పెద్ద తిరుపతి) వెళ్లి మొక్కులు తీర్చుకోలేని భక్తులు ఇక్కడ మొక్కులు చెల్లిస్తే అదే ఫలితం లభిస్తుందని నమ్ముతారు. అయితే, ద్వారకా తిరుమలలో మొక్కుకున్న వారి మొక్కులను ఇక్కడే చెల్లించాలని ఆచారం.